Hypatialezing 2019: Sojourner Truth en intersectioneel feminisme

Sojourner Truth: van oorsprongsverhaal tot sleutelfiguur voor intersectioneel feminisme

Hypatia-lezing Society for Women in Philosophy-NL 2019

Katrine Smiet, Karin Amatmoekrim, Jana Miah, Tina Rahimy

De laatste jaren is er zowel in academische als activistische kringen veel over intersectionaliteit geschreven en gedebatteerd, waarbij de term op veel verschillende manieren wordt begrepen en ingezet. Kan intersectionaliteit het beste begrepen worden als een theorie, een methode of een perspectief? Hoe verhoudt ‘intersectionaliteit’ zich tot andere kritische perspectieven op verschil en ongelijkheid? Heeft de toenemende bekendheid van de term geleid tot haar depolitisering en afzwakking?

In de Hypatia-lezing benadert Katrine Smiet theoretische en politieke debatten rond intersectionaliteit aan de hand van het inmiddels iconische verhaal van de tot slaaf gemaakte Sojourner Truth (1797-1883). Zij sprak zich op het kruispunt van feminisme en anti-racisme uit tegen verschillende vormen van onderdrukking en uitsluiting. In plaats van Sojourner Truth te begrijpen als een ‘oorsprongsverhaal’ voor intersectioneel feministisch denken, wordt Truth gepositioneerd als een sleutelfiguur die een nieuw perspectief kan bieden op intersectioneel feminisme vandaag.

Na de lezing volgt een gesprek tussen Smiet en schrijfster en publicist Karin Amatmoekrim, begeleid door politiek filosoof Tina Rahimy. Agoog Jana Miah sluit het programma af met een column.

Dr. Katrine Smiet promoveerde in 2017 aan de Radboud Universiteit Nijmegen met een proefschrift over de academische receptiegeschiedenissen van het verhaal van Sojourner Truth. Sindsdien werkt ze als docent bij Gender Studies aan de Universiteit Utrecht.

Karin Amatmoekrim, MA studeerde psychologie en moderne letterkunde (specialisatie etniciteit en Surinaamse cultuur). Binnen haar werk spelen identiteit en het (on)vermogen van mensen om elkaar echt te kennen een belangrijke rol. Zij is auteur van de romans Wanneer wij samen zijn (2006), De man van veel (2013) en Tenzij de vader (2016) en publiceert regelmatig in o.m. De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad. Amatmoekrim maakte tevens deel uit van de adviesraad Cultuur van de gemeente Den Haag en was lid van de Raad van Toezicht van Forum, het kennisinstituut voor multiculturele vraagstukken.

Jana Miah, MA studeerde agogische wetenschappen en gender studies en werkt momenteel als gelijke kansenmedewerker bij Casa Rosa, een koepelorganisatie van Oost-Vlaamse LGTBQ+verenigingen. Vanuit haar feministische blik op het leven zal Miah haar visie op intersectionaliteit delen.

Dr. Tina Rahimy is politiek filosoof. Haar onderzoek richt zich op de betekenis van filosofie voor politieke en maatschappelijke praktijken en de relevantie van het dagelijkse leven voor het filosofische denken. Zij is lector Sociaal werk in de superdiverse stad op de Hogeschool Rotterdam. 

Locatie: Theater Perdu

Adres: Kloveniersburgwal 86, Amsterdam

Tijden: -inloop vanaf 13.00 uur;

-programma van 13.30 uur tot 15.30 uur;

-Algemene Ledenvergadering SWIP-NL: 16-17u.

Graag even reserveren via info@swip-filosofie.nl.

Society for Women in Philosophy-NL (SWIP-NL) organiseert elk jaar een Hypatia-programma ter vergroting van de zichtbaarheid van vrouwelijke filosofen. Tweejaarlijks wordt de Hypatia-prijs uitgereikt voor het beste filosofische boek door een vrouw; het andere jaar organiseert SWIP-NL de Hypatia-lezing.

leesgroep Martha Nussbaum

De maandelijkse leesgroep o.l.v. Dr. Loes Derksen gaat dit najaar verder met een nieuw thema: Martha Nussbaum, Het Kwetsbare Leven.

Tijd: Van sept. t/m juni, laatste vrijdag van de maand van 14:00-16:00, met uitzondering van december.

Plaats: Twaalfde verdieping van het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit, de Boelelaan 1105, Amsterdam, zaal 12A92. Deze zaal bevindt zich in het gesloten kantoor gedeelte. We verzamelen tegenover 12A44 om 14:00 om gezamenlijk naar de zaal te gaan. Daarom graag op tijd komen!

Literatuur: Martha Nussbaum, The fragility of goodness. Luck and ethics in Greek tragedy and philosophy. We lezen het hele boek. Zelf aan te schaffen. Editie en eventueel vertaling naar keuze. In het rooster wordt uitgegaan van de Engelse editie.

Toegangseisen: Colleges filosofie gevolgd op universitair niveau. Lezen van de teksten die besproken worden. De leesgroep is gratis toegankelijk.

Aanmelding bij de organisator/gespreksleider, Loes Derksen, l.d.derksen@vu.nl

Data en te bespreken teksten:

27 sept. Inleiding, Hoofdstuk 1, “Luck and ethics” en Deel I, Tragedy: fragility and ambition, Hoofdstuk 2, ‘Aeschylus and practical conflict”, p. 1-50.

25 okt. Hoofdstuk 3, “Sophocles’ Antigone: conflict, vision and simplification”, p. 51-84.

29 nov. Deel II, Plato: goodness without fragility?, Introduction, Hoofdstuk 4 The Protagoras; a science of practical reasoning”, Interlude 1, p. 89-135.

31 jan. Hoofdstuk 5, “The Republic: true value and the standpoint of perfection”,  Hoofdstuk 6, “The speech of Alcibiades: a reading of the Symposium”, tot het eind van paragraaf III, p. 136-184.

28 febr. Hoofdstuk 6, “The speech of Alcibiades: a reading of the Symposium, vanaf paragraaf IV, Hoofdstuk 7, “This story isn’t true, madness, reason and recantation in the Phaedrus”, p. 184-233.

27 maart Deel III, Aristotle: the fragility of the good human life”, Introduction, Hoofdstuk 8, “Saving Aristotle’s appearances”,  Hoofdstuk 9, “Rational animals and the explanation of action”, p. 235-289.

24 april Hoofdstuk 10, “Non-scientific deliberation”, Hoofdstuk 11, Vulnerability of the good life: activity and disaster”, p. 290-342.

29 mei Hoofdstuk 12, “The vulnerability of the good human life: relational goods”, “Appendix to Part III, human and divine”, en Interlude 2: luck and the tragic emotions”, p. 343-194.

26 juni Epilogue: tragedy, Hoofdstuk 13, “The betrayal of convention: a reading of Euripides’ Hecuba”, p. 395-421. Conclusies, afsluitende discussie over het boek.

Bijeenkomst ‘Feministisch denken’

Wat zijn 70 jaar na De Tweede Sekse van Simone de Beauvoir actuele thema’s in de feministische filosofie?

Ecologische omstandigheden, ontwikkelingen in de neurowetenschappen, vraagstukken rond de verwevenheid van klasse, gender en etniciteit,  alsook de terugkeer van seksisme in met name conservatief populistische kringen, dwingen tot een herbezinning op de relatie tussen natuur en cultuur, sekse en gender, vrouwelijkheid en mannelijkheid….

SWIP-NL organiseert samen met het tijdschrift Wijsgerig Perspectief ter gelegenheid van het themanummer Feministisch denken een bijeenkomst met Nathanja van den Heuvel, Annelies Kleinherenbrink, Veronica Vasterling en anderen.

Datum: 17 november
Tijd: 13.30 uur – 15.30 uur, inloop vanaf 13.00 uur
Adres: Perdu, Kloveniersburgwal 86 in Amsterdam

De toegang is gratis

SWIP-NL bij Nacht van de Filosofie Middelburg

De eerste Nacht van de Filosofie in Middelburg staat in het teken van 50 jaar ’68.

Society for Women in Philosophy (NL) co-organiseert een lezing over José Ortega y Gasset en Hannah Arendt door Sabine Bierens en een tweegesprek met Elize de Mul en Lisa Doeland, naar aanleiding van hun boek Onszelf Voorbij (2018).

21.35 – 22.05 uur: Lisa Doeland & Elize de Mul – Onszelf Voorbij: Vormen van liefde in de 21ste eeuw

50 jaar na 1968 is de opwarming van de aarde wetenschappelijk bewezen en heeft digitalisering ons compleet andere perspectieven op ons leven en onszelf bezorgd. De jaren ’60 kenmerkten zich door de opkomst van het droombeeld van radicaal vrije liefde als een weg naar harmonie en vrede. Op welke vormen van liefde zou het aankomen in de 21ste eeuw? In dit tweegesprek zal Lisa Doeland toelichten wat zij onder ‘afvalofilie’ verstaat, terwijl Elize de Mul de eigenliefde herdefiniëert.


 

22.10 – 22.40 uur: Sabine Bierens – Ortega y Gasset en Arendt over opstand en revolutie

In 1930 verscheen De opstand van de massamens, waarin de Spaanse denker José Ortega y Gasset in een politiek roerige tijd in Spanje een universeel menselijke eigenschap analyseerde: het verlangen onbeheerst en onbeschaafd in opstand te komen. Hij zag dit in individuen en in gemobiliseerde groepen. Ook Hannah Arendt beschreef in haar essay Over revolutie in 1963 zulke tendensen: zij omschreef de revolutionaire massa als een veelkoppig monster op een lichaam, dat doet alsof het één wil heeft. Beide twintigste-eeuwse denkers analyseren de kansen en gevaren van een massa op drift. Wat kunnen wij van hen leren?

Lezing Afrikaanse filosofie: Grâce Ndjako

‘Nigeria alleen heeft 256 talen, ik spreek er maar één: Yoruba. Hoe kunnen we dan over Afrikaanse filosofie spreken?’
Volgens de Nigeriaanse filosoof Sophie Oluwe loopt de westerse filosofie eeuwen achter op wijsgerige tradities uit Afrika. Hoog tijd dus voor een kennismaking met deze andere manieren van denken.

Op uitnodiging van Swip houdt filosoof Grâce Ndjako op dinsdagavond 12 december een lezing over Afrikaanse filosofie. De lezing is tevens de aftrap van de Swip-leesgroep over Nigeria en filosofie, die in januari van start gaat onder begeleiding van Loes Derksen.

Praktische informatie lezing Grâce Ndjako:
Tijd: 19.00 tot 21.00 uur
Locatie: Verrekijker, De Boelelaan 1085, Amsterdam
Toegang: gratis

Lezing: Longing for expression: Fundaments for a poetic reason – Karolina Enquist Källgren

Samen met galerie A Tale of A Tub organiseren wij de lezing “Longing for expression: Fundaments for a poetic reason” door Dr. Karolina Enquist Källgren over de esthetica, metafysica en levensfilosofie van de Spaanse Maria Zambrano.

3 november, 20u-22u, justus van effenstraat 44, Rotterdam

Longing for expression: Fundaments for a poetic reason
Life needs to express itself, writes the Spanish philosopher María Zambrano (1904-1991). Life in general, and the human being in particular, is characterized by firstly, the potential to express itself, secondly, the lack of a fixed self the cause by which expression becomes a necessity, and thirdly, an identity understood as form rather than nature or essence. According to Zambrano, the human being is a tragic being, at loss of essence, but with the potential and will to expression. Because of this tragic disposition, artistic expression turns into a world-making activity of the first order, producing figures, forms, architectonics, appearances, all of which can be synthesized as knowledge. The fundamental human need and longing for expression lies at the basis of what Zambrano understands as a poetic reason, different from scientific knowledge and philosophy.

Beginning in different notions of expression in Zambrano’s works – such as word, sign, rhythm and complaint – and with the help of a set of drawings found in Zambrano’s manuscripts, Karolina will elaborate on the idea that artistic and poetic practices can be understood as producing a specific form of knowledge. By developing on the notion of poetic reason, she will discuss a creative and expressive process of poetic knowledge production that is indicative rather than defining, representational rather than objectifying, and relational rather than essentializing. This process is fundamentally world-making, in a qualified sense, where world is always only fragment and perspective.

 

Karolina Enquist Källgren defended her doctoral thesis – Subjectivity from exile, place and sign in the works of María Zambrano – in History of Ideas and Theory of Science, in 2015. She has published several articles on the works of María Zambrano, and is currently engaged in publishing the author’s collected works. She works at the University of Gothenburg in Sweden, as Assistant professor of History of Ideas and Director of studies of the Centre for European Studies. Her research concerns issues such as poetry as a form of knowledge, as well as the imagery of exile and migration. She is editor of the Swedish journal of history of ideas, Lychnos, and contributes regularly in cultural journals in Sweden. Her first theater play ‘Drömtydning’ (Interpretation of dreams) premiered in Gothenburg in 2009. Her book on Zambrano and the notion of ‘expressive subjectivity’ will be published in 2019 with Palgrave McMillan.

SWIP-Salon: Filosofie en Theater

Op 27 oktober staat onze SWIP-Salon in het teken van filosofie en theater, met filosoof Dora Timmers.

Dora is ‘dramasoof’, wat inhoudt dat zij zich professioneel bemoeit met de filosofie van toneel en met door filosofie geïnspireerde theaterstukken. Momenteel werkt ze met theater OT rotterdamaan de afronding van een voorstelling over Theodor Adorno en de studentes die hem in de jaren ’60 confronteerden: zij vonden dat hij zijn maatschappijkritische theorieën moest omzetten in activisme. Als we Theodor met rust laten komt alles goed gaat a.s. 18 november in première. Eerder dit jaar werkte Dora mee aan de tekst en voorstelling van Een winterplan (over Lou Andreas Salomé, Friedrich Nietzsche en Paul Rée) door middel van research en filosofische adviezen.

In de gezellige foyer van het theater vragen we Dora wat haar werk inhoudt. Daarna gaan we in gesprek over theater en filosofie in metaforische zin. Wat is het gezicht van filosofie?

Welkom bij de derde SWIP Salon!

 

OT rotterdam: Coolhaven 96-98 – Rotterdam

Tijden: inloop: 16.30; interview met Dora Timmers: 17u; afronding ca. 19u.

Drankjes: Voor koffie en thee zijn donaties aan OT welkom; wijn en een hapje zijn op kosten van SWIP-NL.

Ben je student filosofie of geïnteresseerd in lidmaatschap? De SWIP-Salon is een informele gelegenheid om kennis te maken met collega-filosofen die de zichtbaarheid van vrouwen in de filosofie voorstaan.

Vrouwenlogica V over intersectionaliteit en hokjesdenken

Gender, huidskleur, leeftijd, inkomen, geaardheid, religie, accent, beperking – het beïnvloedt allemaal hoe mensen jou beoordelen en behandelen. En dus ook of jij die baan krijgt of iemand anders met hetzelfde CV.

Mensenrechtenactivist Kimberlé Crenshaw beschreef dit met de term intersectionaliteit, die zij in de jaren ’80 ontwikkelde in de strijd voor rechten van zwarte vrouwen. Zij liet zien hoe seksisme en racisme vaak afzonderlijk bevochten worden – bijvoorbeeld in wetten tegen discriminatie. Intersectionaliteit is de theorie dat de institutionele doorwerking van vooroordelen en oude patronen rondom onze individuele aspecten elkaar juist kruisen en versterken.

Intersectioneel denken en doen betekent dan: analyseren welke privileges of achterstand aspecten als islamitisch, laagopgeleid, jong, cisgender, zwart of Aziatisch en hun combinaties opleveren. En hoe we daar in ons handelen rekening mee kunnen houden. Hokjesdenken 2.0.

Tijdens Vrouwenlogica V: Intersectionaliteit – hokjesdenken 2.0 onderzoeken we hoe intersectionaliteit concreet werkt. Hoe pak je dingen zelf intersectioneel aan – tijdens werk, op straat, in het café? Vrouwelijke filosofen en ervaringsdeskundigen gaan in gesprek over hoe hokjes doorwerken in onze samenleving en wat we kunnen doen om scheve verhoudingen recht te zetten.
Dit programma is een samenwerking van SWIP-NL, De Nieuwe Liefde en VG Amsterdam.

Datum: maandag 29 mei 2017
Tijd: 20.00 tot 22.30 uur
Locatie: De Nieuwe Liefde, Da Costakade 102, Amsterdam
Aanmelden en kaartverkoop: De Nieuwe Liefde

Karen Vintges geeft eerste Hypatialezing

Op 29 april houdt Karen Vintges de eerste Hypatia-lezing: ‘Simone de Beauvoir en de supervrouw: feminisme versus neoliberalisme’.

Zij gaat in op de kritiek van Simone de Beauvoir op de supervrouw die perfectie en persoonlijk succes nastreeft op elk gebied. Dit neoliberaal persoonsmodel verspreidt zich vandaag over de wereld als de zoveelste mythe over de vrouw. Volgens De Beauvoir gaat feminisme niet over persoonlijk succes en carrière maar over een samenleving waarin solidariteit en betrokkenheid centraal staan. Feminisme vanuit marktdenken leidt ertoe dat feminisme alles kan zijn, van paaldansen tot carrière maken. De Beauvoirs kritische feminisme kan ons weer inspireren tot werkelijk engagement.

De Hypatia-lezing is een initiatief van SWIP-NL, Society for Women in Philosopy. Met het instellen van deze jaarlijkse lezing wil de vereniging voor vrouwen in de filosofie een podium bieden aan vrouwelijke filosofen die werkzaam zijn in Nederland en Vlaanderen.

In 2018 zal voor het eerst de tweejaarlijkse Hypatia-prijs worden uitgereikt aan het beste filosofische werk geschreven door een vrouw. Hypatia (ca 355-415) was een Griekse filosofe, befaamd om haar wiskundige en astronomische kennis. Tegenwoordig fungeert ze als symbool van het feminisme.

Karen Vintges is sociaal en politiek filosoof aan de Universiteit van Amsterdam.
Deze lezing is tevens de presentatie van haar nieuwe boek A New Dawn for the Second Sex: Women’s Freedom Practices in World Perspective. Amsterdam University Press, 216 p., ISBN 9789089646026.

U bent van harte welkom op 29 april!

Locatie: Theater Perdu
Adres: Kloveniersburgwal 86, Amsterdam
Tijd: 14.00 uur tot 16.00 uur. Inloop vanaf 13.30 uur.
Toegang: gratis. Graag wel even aanmelden via info@swip-filosofie.nl.

Over ‘A New Dawn for the Second Sex’:
To what extent is Simone de Beauvoir’s study The Second Sex still relevant? From her work it emerges that patriarchy is a many-headed monster. Over the past decades, various heads of this monster have been slayed: important breakthroughs have been achieved by and for women in law, politics, and economics. Today, however, we witness movements in the opposite direction, such as a masculinist political revival in different parts of the world, the spread of the neoliberal myth of the Super Woman, the rise of transnational networks of trafficking in women and children, and a new international ‘Jihadism’. This suggests that patriarchy is indeed a Hydra: a multi-headed monster that grows several new heads every time one head is cut off. Since different – often hybrid – heads of patriarchy dominate in different settings, feminism requires a variety of strategies. Women’s movements all over the world today are critically creating new models of self and society in their own contexts. Drawing on notions of Beauvoir, as well as Michel Foucault, this book outlines a ‘feminism in a new key’ which consists of women’s various freedom practices, each hunting the Hydra in their own key – but with mutual support.

Theatervoorstelling een WINTERPLAN – nagesprekken met filosofes

Een Winterplan belicht het einde van de vriendschap tussen drie grote denkers: Friedrich Nietzsche, Lou Salomé en Paul Rée. Korte tijd vormden zij een hecht driemanschap. Ze maakten plannen om samen te leven en te werken: ‘een winterplan’. Dit plan ging niet door, maar Paul Rée (Anne Prakke) en Lou Salomé (Lizzy Timmers) leefden nog wel een aantal jaren als vrienden samen in Berlijn.

Voorafgaand aan verschillende voorstellingen vinden inleidende colleges plaats door filosofe en SWIP-lid Dora Timmers: in Den Bosch, Eindhoven, Haarlem, Arnhem en bij OT rotterdam op 6 en op 20 april.

Wij co-organiseren nagesprekken bij de voorstelling. Met vrouwelijke denkers en voornamelijk SWIP-leden. Het volledige sprekersschema is als volgt:

1 april – Joyce Pijnenburg (OT Rotterdam, 16u)

6 april – Desirée Verweij (OT Rotterdam, 20u30)

7 april – Hedwig Gaasterland (OT Rotterdam, 20u30)

9 april – Marthe Kerkwijk (OT Rotterdam, 16u)

11 april – Cris van der Hoek (Frascati, Amsterdam, 20u30)

12 april – Joke Hermsen (Frascati, Amsterdam, 20u30)

13 april – Simone van Saarloos (Frascati, Amsterdam, 20u30)

20 april – Christa Stevens (OT Rotterdam, 20u30)

21 april – Sanne van Driel (OT Rotterdam, 20u30)

22 april – Ferial Saatchi (OT Rotterdam, 16u)